Atıktan Toprağa Dönüşme Serüveni
Kırpart | Medya Merkezi

Atıktan Toprağa Dönüşme Serüve

15 Nisan 2021


Atıktan Toprağa Dönüşme Serüveni

Siz hiç dönüşüm hikayesine katkı sağladınız mı? Hem de dünyaya ve geleceğinize çok yarar sağlayabilcek bir dönüşüm projesine. Cevabınız hayırsa o zaman bu yazıya göz atabilirsiniz.

Aslında çok basit bir şekilde kendimiz, geleceğimiz ve dünya için dönüşüm yapabilirsiniz.

İşte burada kompost devreye giriyor. Çöpe giden yiyecekleri, dal, yaprak, ağaç parçalarını tekrar toprağa kazandırmak için kompost yani doğal gübre yapmaya ne dersiniz?

Kompost, yenebilir atıkların, ağaç parçalarının öğütülmesi, kontrollü çürütülmesi sonucu elde edilen doğal gübreye deniyor. Çürütmenin genelde olumsuz bir anlamı olabilir ama konu kompost olunca çürütmek yeniden yaşatmaya dönüşüyor. Bu gübreyle sebze, meyve ya da çiçek yetiştirirken kullandığınız toprak zenginleşiyor, toprağın iyi hava alabilmesi, işlenebilmesi kolaylaşıyor. Aslında atıklar en verimli toprağa dönüşüyor.

Bunun için bahçeye bile ihtiyacınız olmaması ise en avantajlı kısmı. Sadece çöplerinizi ayrıştırmak konusunda biraz mesai harcamalısınız o kadar.  Kompost, zamanla çöp kutusu gibi günlük hayatın vazgeçilmez bir parçası, mutfaktan çıkan atıkları sürekli değerlendirdiğiniz bir yaşam biçimi haline gelecektir.

Kompostun çeşitleri

İki türlü kompost var: Soğuk ve sıcak. Soğuk kompost daha kolay ve az riskli olan yöntem. Sıcak kompost ise çok daha çabuk ama aynı zamanda bir o kadar hataya açık olabilen bir yöntem. İkisinde de mantık, yeşil ve kahverengi malzemeleri doğru oranda üst üste yerleştirmek. Yeşil malzemeler, azot salgılayan malzemeler; sebze ve meyve atıkları, taze otlar, yeşil yapraklar, çay atıkları, yumurta kabukları; kahverengi malzemeler ise dal ve ağaç kabukları, kuruyemiş kabukları, talaş, kuru yapraklar, çam iğneleri, saman ve saplardan oluşabiliyor. Genelde yarı yarıya bir oranla kompost hazırlanıyor.

Bokaşi kompostu nasıl yapılır?

Benim tercihim bokaşi komposttan yana. Hem rahat hem de kolay olmasından dolayı tercih edilen bir yöntem. Bokashi, Japonca’da fermante edilen organik atık yani çöp turşusu anlamındadır. Bokashi kompostuyla evlerden çıkan tüm organik atıklarımızı çöp yığınlarına göndermek yerine çok verimli bir toprağa dönüştürmek elimizde. Bu kompostu yapabilmek için hava almayan, gıdaya uygun ve içinde biriken suyun süzülebildiği ve boşaltılabildiği kovalar gerekmektedir.

Bokaşi kompost; hava almayan, ama fazla suyunu süzüp alt kısıma geçirebilen bir kap düzeneği ile yapılıyor. Bunun hazır olanlarını satın alabilirsiniz. Biraz el becerisi ve bolca zamanınız varsa basit malzemelerle kendiniz de yapabilirsiniz.

Kabın dışında ihtiyacınız olacak en önemli şey mikro organizma barındıran bir madde. Bu mikro organizmalar kepeğe emdirilmiş olarak (Bokaşi kepeği) kuru vaziyette satılıyor. Ayrıca sıvı serum şeklinde bulunuyor. Sıvı serumu kullandığınızda bir de talaş eklemeniz gerekiyor.

Bokaşi kompost yönteminin en büyük avantajı ekleyebildiğiniz atık çeşitliliğinde sınır olmaması. Diğer kompostlarda atılamayan fazla asitli turunçgiller, soğan, et ve süt ürünleri, balık gibi materyaller bu kompost türüne eklenebiliyor.

Her gün çıkan atıkları mutfakta tezgah üstü bir kapta biriktirip akşam kovanın kapağını bir kere açarak içine atıyor ve bastırarak sıkıştırılıyor, sonra üzerine bokaşi kepeğini serpiyor ve tekrar kapatıyoruz. Bu işlemi her gün tekrarlıyoruz. Sıkıştırarak yaptığımız için kova bolca atık alıyor. Gittikçe ağırlaşıyor. Gün aşırı alttan sıvı bir gübre çıkıyor onu almanız gerekiyor ve bu gübreyi 1/100 oranında klorsuz su ile seyrelterek anında saksılarınızdaki çiçekler için kullanabiliyorsunuz.

Kovanız dolduğunda kapağını kapatıp 15 gün bekletiyorsunuz. Bu süre içinde hala gün aşırı musluğu açıp suyunu almaya devam ediyorsunuz. Bakteriler iyice çalışıp turşulaşma işlemini tamamlıyorlar. Başarılı olduğunda üzerinde bembeyaz pamuksu bir küf tabakası oluşuyor.15 günün sonunda kapağı açtığınızda pamuğa benzer bir tabaka kaplıysa başarmışsınız demektir.

Artık gömmeye hazır olan balkonunuzda yapacaksanız  kocaman bir saksıda bekletebilirsiniz. Altına 15 cm toprak serip, saksıya kompostunuzu ekleyin üzerine tekrar 15-20 cm toprak serip muşamba ile kapatın ve bir ay bekletin. Açtığınızda atıklar yerine kahve rengi topaklar bulacaksınız. Biraz kürek ve tırmıkla incelterek tekrar bekletin ve toprağa karıştırmaya hazır hale gelmiş olur.

Küçük bir hatırlatma; Eğer Kötü koku, koyu renkli mantar veya küf görülürse, süreçte bir hata olmuş, muhtemelen hava almış demektir ve bu malzeme kullanılmamalıdır.

Çürümüş, buzdolabında uzun süre beklemiş, küflenmiş atıklar kovaya kesinlikle girmemelidir. Bu, kovanın içinde istediğimiz mikro canlı dengesini bozar. Kovayı güneş ışığından, aşırı sıcak veya soğuktan korumak (21-37 derece idealdir), düzenli olarak atık eklemek faydalıdır.

Bence denemeye değer, peki siz ne dersiniz?

Eğer yaparsanız mutlaka benimle deneyimlerinizi paylaşın. Unutmadan; biz Kırpart’taki  yemekhanemizde yapmaya başladık. Belki sizler de şirketlerinize bu öneriyi sunabilir ve sürdürülebilir bir gelecek için katkı sağlayabilirsiniz.